ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಗುಡುಗು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ? – ಸರಳವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋಣ
ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಗುಡುಗು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ….. ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಲವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚು ಹೊಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಗುಡುಗು ಕೇಳಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ
ಇನ್ನೇನು ಮಳೆಗಾಲ ಶುರು ಎಲೆಲ್ಲು ಗುಡುಗು, ಮಿಂಚು ಗಾಳಿಯ ಅಬ್ಬರ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಏಕಾಏಕಿ ಮಿಂಚು ಹೊಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಜೋರಾಗಿ ಗುಡುಗು ಕೇಳಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ.
ಮಿಂಚು ಎಂದರೇನು?
ಮಿಂಚು ಎಂದರೆ ಮೋಡಗಳ ನಡುವೆ ಅಥವಾ ಮೋಡ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಭಾರೀ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಸರ್ಜನೆ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ.
ಮಳೆಮೋಡಗಳ ಒಳಗೆ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮದ ಕಣಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಡಿಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾರ್ಜ್ಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೋಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಚಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಋಣಾತ್ಮಕ ಚಾರ್ಜ್ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಾರ್ಜ್ಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಅವು ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಆಗ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯುತ್ ಹರಿದು ಮಿಂಚು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಿಂಚಿನ ವಿವಿಧ ವಿಧಗಳು
ಮಿಂಚು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಧದ ಮಿಂಚುಗಳನ್ನು ಮೂರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ
ಹೆಸರಿಸಬಹುದು
- ಮೋಡದಿಂದ ಮೋಡಕ್ಕೆ ಮಿಂಚು (Cloud-to-Cloud Lightning): ಎರಡು ಮೋಡಗಳ ನಡುವೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಹರಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
- ಮೋಡದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಮಿಂಚು (Cloud-to-Ground Lightning): ಮೋಡದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಮಿಂಚು ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ.
- ಮೋಡದ ಒಳಗಿನ ಮಿಂಚು (Intra-Cloud Lightning): ಒಂದೇ ಮೋಡದ ಒಳಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಸರ್ಜನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಗುಡುಗು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ?
ಮಿಂಚು ಹೊಡೆಯುವಾಗ ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಗಾಳಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ತಾಪಮಾನ ಸುಮಾರು 30,000 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ವರೆಗೆ ಏರಬಹುದು. ಇದು ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲ್ಮೈಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ತೀವ್ರ ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದ ಗಾಳಿ ತಕ್ಷಣವೇ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೇಗದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಆಘಾತ ತರಂಗಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ತರಂಗಗಳೇ ನಮ್ಮ ಕಿವಿಗೆ ಗುಡುಗಿನ ಶಬ್ದವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಮೊದಲು ಮಿಂಚು ಕಾಣಿಸಿ ನಂತರ ಗುಡುಗು ಏಕೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ?
ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಶಬ್ದದ ವೇಗದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ.
ಬೆಳಕು ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಸುಮಾರು 3 ಲಕ್ಷ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಶಬ್ದವು ಸುಮಾರು 343 ಮೀಟರ್ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಮಿಂಚಿನ ಬೆಳಕು ನಮಗೆ ತಕ್ಷಣ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಗುಡುಗಿನ ಶಬ್ದವು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಿಂಚು ಎಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿ?
ಮಿಂಚು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಾನವರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.
ಮಿಂಚು ಹೊಡೆಯುವಾಗ:
- ಜೀವಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು
- ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಹಾಳಾಗಬಹುದು
- ಮರಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋಗಬಹುದು
- ಬೆಂಕಿ ಅವಘಡಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು
ಆದ್ದರಿಂದ ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಗುಡುಗು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕು.
ಮಿಂಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಗುಡುಗು ಕೇಳಿಸಿದಾಗ ಈ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ:
- ಮನೆಯೊಳಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇರಬೇಕು
- ಮೊಬೈಲ್ ಅನ್ನು ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು
- ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ ದೂರ ಇರಬೇಕು
- ಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ನಿಲ್ಲಬಾರದು
- ತೆರೆಯಾದ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬಾರದು
- ಲೋಹದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಾರದು
ಮಿಂಚಿನ ದೂರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದು?
ಮಿಂಚು ಕಂಡ ನಂತರ ಗುಡುಗು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಎಣಿಸಿ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
- 3 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ನಂತರ ಗುಡುಗು ಕೇಳಿಸಿದರೆ ಮಿಂಚು ಸುಮಾರು 1 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
- 6 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ನಂತರ ಕೇಳಿಸಿದರೆ ಸುಮಾರು 2 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಇದು ಒಂದು ಸರಳ ಅಂದಾಜು ಮಾತ್ರ.
ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಮಾಹಿತಿ
- ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಾರಿ ಮಿಂಚು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
- ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಸುಮಾರು 100 ಮಿಂಚುಗಳು ಭೂಮಿಯ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
- ಮಿಂಚಿನ ಉಷ್ಣತೆ ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲ್ಮೈಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇರಬಹುದು.
- ಕೆಲವು ಮಿಂಚುಗಳು ಮೋಡಗಳ ಒಳಗೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಾ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಗುಡುಗು ಬರುತ್ತೆ ಅಂತಾ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಕೇಂದ್ರ (Karnataka State Natural Disaster Monitoring Centre) ಪ್ರಕಾರ
ಕಲಬುರಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಬೆಳಗಾವಿ, ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತೆ
ಕಾರಣ ಉತ್ತರ- ಕರ್ನಾಟಕ (ಕಲಬುರಗಿ, ವಿಜಯಪುರ, ಬೆಳಗಾವಿ): ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಬಯಲು ಸೀಮೆ ಇದೆ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಉಷ್ಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ
ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ (ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ): ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಹೇರಳವಾದ ತೇವಾಂಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದರಿಂದ ಹಸಿಯಾದ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿ ಆಗಿ ಇದು ಭಾರೀ, ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯವಾದ ಗುಡುಗು ಸಹಿತ ಮಳೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಮಿಂಚಿನ ಹೊಡೆತವು ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಸರಾಸರಿ 10 ಗಿಗಾವಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ 1 ಬಿಲಿಯನ್ ವೋಲ್ಟ್ಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಹೊಡೆತವು ಕೆಲವೇ ಮೈಕ್ರೋಸೆಕೆಂಡ್ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
1 ಗಿಗಾ ವಾಟ್ ನಿಂದ ಸುಮಾರು 7,50,000 , ಮನೆಗಳಿಗೆ 1 ದಿನ ಕರೆಂಟ್ ನೀಡಬಹುದು
ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಗುಡುಗು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅದ್ಭುತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಾಗಿವೆ. ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾರ್ಜ್ಗಳು ಸಂಗ್ರಹವಾದಾಗ ಮಿಂಚು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿಂಚಿನಿಂದ ಸುತ್ತಲಿನ ಗಾಳಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರಿಂದ ಗುಡುಗು ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಳಕಿನ ವೇಗ ಶಬ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವುದರಿಂದ ಮೊದಲು ಮಿಂಚು ಕಾಣಿಸಿ ನಂತರ ಗುಡುಗು ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಿಂಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ.
ನೀವು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ನಿಖರವಾದ ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ, ಮಳೆಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನೈಜ-ಸಮಯದ ವರದಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು
IMD Met Centre Bengaluru ಪೇಜ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು